Tag: dokumentacja medyczna

  • Rodo w sektorze medycznym – kodeks postępowania

    Rodo w sektorze medycznym – kodeks postępowania

    W dniu 13 listopada 2018 r.  do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych wpłynął wniosek dotyczący przyjęcia projektu kodeksu postępowania dla sektora ochrony zdrowia. Branża medyczna z niecierpliwością czekała na finał prac związanych z jego opracowywaniem. Kodeks miał powstać już w maju 2018 r. Wielu medyków liczyło, że pomoże im wdrożyć Rodo. Niestety, mimo wstępnych deklaracji, liczne uwagi i  kwestie sporne wydłużyły czas opracowywania dokumentu.

    Po co kodeks?

    Kodeks branżowy ma ułatwić interpretację Rodo, wyjaśnić zagadnienia sporne i doprecyzować tzw. klauzule abstrakcyjne. Stanowi zbiór zasad pozostających w zgodzie zarówno z unijnym rozporządzeniem, jaki i regulacjami krajowymi. Przestrzeganie zawartych w nim reguł ma zapewnić adekwatny poziom ochrony danych osób fizycznych.

    Dla wielu placówek dostosowanie się do Rodo nie było (lub nadal nie jest) łatwym zadaniem. Dlaczego? Przede wszystkim z powodu trudności w interpelacji przepisów. Rozporządzenie tworzy pewne ramy prawne, stawia wymagania, ale nie tworzy zamkniętego katalogu obowiązków, których wypełnienie zagwarantuje bezpieczeństwo danych. Problematyczne bywa również zestawienie Rodo z innymi aktami prawnymi. Na przykład z kodeksem pracy, ustawą o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta czy rozporządzeniem w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej. Trudnością dla medyków jest również wypełnianie obowiązków z Rodo przy równoległym zapewnieniu pacjentom właściwego poziomu ochrony ich życia i zdrowia.

    W związku z powyższym, powstało wiele mitów i nadinterpretacji. Zdejmowano z drzwi gabinetów tabliczki z nazwiskami lekarzy, nadawano pacjentom pseudonimy i odmawiano udzielania informacji o stanie zdrowia. Dochodziło i nadal dochodzi do absurdalnych sytuacji. Rodo bywa wykorzystywane jako „tarcza obronna” w realizacji uprawnień pacjentów, nadal niepotrzebnie lub na zapas pozyskuje się zgody na przetwarzanie ich danych. Podobne anomalie występują także po stronie pacjentów. Niektórzy domagają się udzielenia świadczenia zdrowotnego bez wykorzystywania danych osobowych lub odmawiają udziału w weryfikacji ich tożsamości.

    Kodeks postępowania jako zbiór wskazówek postępowania jest więc dokumentem jak najbardziej pożądanym.

    Kto może stosować kodeks?

    W przedstawionym Prezesowi UODO projekcie jako kryterium odbiorców wskazano wszystkie podmioty wykonujące działalność leczniczą bez względu na formalno-prawną formę. Zatem stosować kodeks mogą zarówno szpitale i kliniki, jak również indywidualne praktyki i gabinety. W tym miejscu zaznaczę tylko, że wyłączeniem objęto tzw. podmioty z branży lifestyle, fitness i dietetycznej (nawet jeśli przetwarzają dane o stanie zdrowia).

    Co znajduje się w kodeksie?

    W projekcie kodeksu znajdziemy między innymi:

    • podstawowe zasady przetwarzania danych pacjentów, w tym doprecyzowanie kiedy konieczne jest pozyskanie zgody pacjenta, a kiedy nie;
    • zdefiniowanie pojęcia administratora danych osobowych pacjentów;
    • określenie kto może mieć dostęp do danych pacjentów;
    • wyjaśnienie zasad udostępniania i powierzania danych osobowych pacjentów;
    • instrukcje dotyczące weryfikacji tożsamości pacjentów i wypełniania obowiązków informacyjnych;
    • zasady dotyczące realizacji praw pacjentów;
    • wskazówki dotyczące zapewnienia bezpieczeństwa danych osobowych.

    Ponadto, w treści przygotowanego dokumentu znajdziemy wiele cennych uwag dotyczących identyfikacji procesów przetwarzania czy przykładowych rozwiązań.

    Projekt kodeksu jest dostępny pod następującym adresem www: http://www.rodowzdrowiu.pl/

    Status przestrzegającego kodeks

    Pozyskanie statusu podmiotu przestrzegającego kodeks stanie się możliwe, gdy dokument zostanie zaakceptowany przez Prezesa UODO.  W tym celu niezbędne będzie poddanie się przez podmiot audytowi i uzyskanie pozytywnej oceny. Wiąże się to z koniecznością poniesienia opłaty, która ma być wykorzystywana w celu pokrycia kosztów administracyjnych oraz promowania kodeksu i przestrzegania ochrony danych. Przy czym opłata ta za rok nie może przekroczyć przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia (wg GUS).

    Podsumowanie

    Projekt kodeksu branżowego może być pewnym „drogowskazem” dla branży medycznej jak stosować Rodo. Podmiotom, które przystąpią do jego stosowania może posłużyć jako element potwierdzający stosowanie zasad przestrzegania ochrony danych osobowych (zarówno względem pacjentów, jak i w przypadku ewentualnej kontroli UODO). Natomiast dla tych,  którzy nie zdecydują się na pozyskanie statusu podmiotu przestrzegającego kodeks z pewnością będzie źródłem cennych informacji i rekomendacji.

    Źródło

    http://www.rodowzdrowiu.pl/

  • Kopia danych osobowych a kopia dokumentacji medycznej

    Kopia danych osobowych a kopia dokumentacji medycznej

    Stosowanie RODO budzi wiele praktycznych wątpliwości po stronie placówek medycznych. Jedną z nich jest praktyczna realizacja „prawa do kopii danych osobowych” w powiązaniu z funkcjonującym w prawie medycznym „prawie dostępu do dokumentacji medycznej”. Lekarze zastanawiają się w jaki sposób prawidłowo realizować uprawnienia pacjentów oraz kiedy naliczać opłaty za udostępnione kopie historii choroby. I nie chodzi tu wyłącznie o kwestie finansowe, ale przede wszystkim organizacyjno – techniczne. Szczególnie wówczas, gdy lekarz jest sam sobie sterem, żeglarzem, okrętem…

    Wniosek pacjenta – dwa uprawnienia

    Jeśli pacjent wystąpi z wnioskiem o udostępnienie kopii danych osobowych powołując się na RODO (a konkretnie na art. 15 ust. 3) administrator ma obowiązek dostarczyć mu kopię danych osobowych podlegających przetwarzaniu. Pierwsza kopia powinna zostać udostępniona bezpłatnie. Za wszelkie kolejne administrator może pobrać opłatę w rozsądnej wysokości wynikającej z kosztów administracyjnych.

    W przypadku, gdy pacjent zwróci się o wydanie kopii historii choroby będziemy mieli do czynienia z udostępnieniem dokumentacji medycznej na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.Jest to jedno z podstawowych praw pacjenta gwarantujące dostęp do informacji o stanie zdrowia i udzielonych świadczeniach zdrowotnych. O tym kto i na jakich zasadach może uzyskać takie informacje pisałam tutaj. Dodam, że w przypadku udostępniania dokumentacji medycznej w oparciu o ww. ustawę podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych może każdorazowo pobrać opłatę za wydane odpisy lub kopie, której maksymalną wysokość określa art. 28 ustawy.

    Mamy zatem do czynienia z dwoma niezależnymi uprawnieniami. Ich źródłem są odmienne przepisy prawa. Ponadto, służą realizacji różnych celów. Prawo do kopii danych pozwala osobie fizycznej zweryfikować zgodność przetwarzania jej danych z obowiązującym prawem. Natomiast prawo dostępu do dokumentacji medycznej ma znacznie szerszy charakter. Nie ogranicza się wyłącznie do pojęcia danych osobowych, a jego realizacja pozwala na pozyskanie szerszego katalogu informacji.

    Kopia danych w postaci kopii dokumentacji medycznej

    Kopia danych osobowych to nie to samo co kopia dokumentacji medycznej!

    Udostępniając pacjentowi kopię danych osobowych lekarz nie jest wprost zobowiązany do kserowania historii choroby. Realizacja uprawnienia z Rodo może ograniczyć się wyłącznie do treści danych osobowych bez konieczności udostępniania całego nośnika. Przepisy unijnego rozporządzenia mówią bowiem o kopii danych osobowych, a nie o kopii nośnika, na którym dane się znajdują. Ponadto, dokumentacja medyczna może zawierać również inne informacje, które nie są danymi osobowymi w rozumieniu art. 4 pkt 1 RODO.

    W związku z powyższym, pacjent – powołując się art. 15 Rodo – może żądać kopii danych, a nie kopii dokumentacji medycznej.

    Sporządzenie kopii dokumentacji medycznej jest jedną z prawnie dostępnych form pozyskania informacji o stanie zdrowia pacjenta i udzielonych mu świadczeniach zdrowotnych, o których mowa w art. 27 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Przy czym w praktyce może również stanowić sposób realizacji uprawnienia do kopii danych osobowych.

    Terminy realizacji uprawnień

    W przypadku wniosku o wydanie kopii danych osobowych na podstawie RODO administrator bez zbędnej zwłoki – a w każdym razie w terminie miesiąca od otrzymania żądania – udziela osobie, której dane dotyczą, informacji o działaniach podjętych w związku z żądaniem. Termin może ulec przedłużeniu o kolejne dwa miesiące z uwagi na skomplikowany charakter żądania lub liczbę żądań. Przy czym administrator informuje wnioskującego o opóźnieniu i jego powodach w terminie miesiąca od otrzymania żądania.

    Realizacja prawa dostępu do dokumentacji medycznej powinna nastąpić bez zbędnej zwłoki.

    Sposoby realizacji uprawnień

    Pacjent ma prawo dokonania wyboru, z którego uprawnienia chce skorzystać: prawa do kopii danych osobowych czy prawa dostępu do dokumentacji medycznej.

    Jeśli pacjent wystąpi z wnioskiem o wydanie kopi danych osobowych, o tym w jakiej formie dane zostaną mu udostępnione ostatecznie decyduje administrator. W praktyce oznacza to, że może ale nie musi wydawać pacjentowi kompletnej kopii dokumentacji medycznej.

    W przypadku realizacji prawa dostępu do dokumentacji medycznej wydanie jej kopii dokumentacji jest uregulowane ustawowo. Art. 27 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta mówi wprost, że dokumentacja medyczna jest udostępniana do wglądu, przez sporządzenie odpisu, wyciągu, wydruku, wydania oryginału za potwierdzeniem odbioru i z zastrzeżeniem zwrotu po wykorzystaniu (na żądanie organów władzy publicznej albo sądów powszechnych, a także w przypadku gdy zwłoka w wydaniu dokumentacji mogłaby spowodować zagrożenie życia lub zdrowia pacjenta) czy też poprzez udostępnienie na informatycznym nośniku lub za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. W niniejszym kontekście przepisy nie przewidują po stronie lekarza swobody w doborze formy realizacji uprawnienia pacjenta.  O formie decyduje wnioskujący w oparciu o właściwe przepisy prawa.

    Odnośnie swobody wyboru formy kopii danych udostępnianej przez administratora tożsame stanowisko znajdziemy w komunikacie zamieszczonym na stronie internetowej Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Cytując: (…) Jeżeli pacjent zwróci się do lekarza bądź do podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych o kopię przetwarzanych danych osobowych, podmioty te podejmują decyzję, w jaki sposób zrealizują to uprawnienie. Mogą one wówczas dokonać wyboru, czy udostępnią kopię dokumentacji medycznej, czy też udostępnią kopię danych zawartych w dokumentacji medycznej. W wielu przypadkach podmioty te mogą zdecydować się na sporządzenie kopii dokumentacji medycznej, gdyż będzie to dla nich najprostsza forma realizacji prawa pacjenta, a zarazem wywiązania się ciążącego na nich obowiązku.

    Stanowiska Rzecznika Praw Pacjenta i UODO

    W dniu 21 czerwca 2018 r. Rzecznik Praw Pacjenta przedstawił swój pogląd w sprawie prawa pacjenta do kopii danych osobowych w komunikacie skierowanym do podmiotów wykonujących działalność leczniczą. Z jego treści wynikało, że dostarczenie kopii danych nie może być dokonane bez udostępnienia dokumentacji. Rzecznik uznał, że nie można rozdzielić nośnika danych od samych danych, a żądanie wydania kopii danych osobowych przetwarzanych w dokumentacji medycznej powinno powodować powstanie obowiązku udostępnienia pacjentowi wszystkich stron tej dokumentacji.

    Powyższy pogląd wywołał dyskusję w temacie i zrodził pewne obawy po stronie medyków. W szczególności dotyczyły one masowego korzystania z „darmowego prawa do kopii dokumentacji medycznej”. Co w konsekwencji mogłoby znacznie obciążyć czasowo i finansowo podmioty świadczące usługi medyczne, a w niektórych sytuacjach nawet nosić znamiona nadużycia prawa.

    Z odsieczą przyszedł Urząd Ochrony Danych Osobowych, który w dniu 27.07.2018 r. opublikował na swojej stronie internetowej komentarz w sprawie realizacji prawa pacjenta do otrzymania kopii danych osobowych oraz kopii dokumentacji medycznej. Znajdziemy w nim następujące stwierdzenie: (…) Są to dwa różne prawa i służą różnym celom. Mogą, lecz nie zawsze muszą, być realizowane w odmienny sposób”, ” (…) W przypadku udostępniania kopii danych osobowych przetwarzanych w dokumentacji medycznej podstawowe znaczenie ma treść danych. RODO nie posługuje się pojęciem udostępniania kopii dokumentów zawierających dane osobowe, jest w nim natomiast używane pojęcie kopii danych. Ponadto, podkreślono, że jeżeli pacjent nie wskaże, że wnioskuje o realizację prawa na gruncie RODO, to udostępnienie dokumentacji medycznej powinno się odbyć na zasadach określonych w u.p.p. Tym samym nie podzielono opinii Rzecznika Praw Pacjenta co do poglądu kopia danych = kopia dokumentacji medycznej.

    W dniu 6.08.2018 r. na stronie internetowej Rzecznika Praw Pacjenta zamieszczono komunikat z prośbą prośba o zgłaszanie uwag i wątpliwości dotyczących stosowania art. 15 ust. 3 RODO w zakresie udostępnienia pacjentom kopii ich danych zawartych w dokumentacji medycznej. Informacje mają posłużyć do analizy wskazanego zagadnienia, o której wynikach Rzecznik Praw Pacjenta poinformuje odrębnym komunikatem.

    Aktualizacja – zmiany po 4 maja 2019 r.

    Od 4 maja 2019 r. –  na skutek zmian prawnych – udostępnienie po raz pierwszy dokumentacji medycznej jest bezpłatne! To efekt zmian po wejściu w życie ustawy, która wdraża RODO i zmienia przepisy sektorowe. Oznacza to, że ustawodawca przychylił się do stanowiska Rzecznika Praw Pacjentów. W praktyce oznacza to, że pierwszą kopię dokumentacji medycznej pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy otrzyma za darmo. Za kolejne kopie zapłaci na dotychczasowych zasadach.

    Podsumowanie

    Okazuje się, że praktyczne stosowanie Rodo w kontekście regulacji szczególnych właściwych prawu medycznemu nie jest zadaniem łatwym. Zwłaszcza dla tych gabinetów i placówek, które do czasu wejścia w życie nowych przepisów o ochronie danych osobowych nie do końca wiedziały jak realizować prawa pacjentów dotyczące dostępu do informacji o stanie zdrowia i udzielonych świadczeniach. Dlatego też przy wdrażaniu Rodo w służbie zdrowia niezbędna jest wiedza z zakresu prawa medycznego oraz ustalenie jasnych procedur realizacji poszczególnych uprawnień. Tak, aby nie tracić czasu na analizy poszczególnych wniosków i skupić się na leczeniu.

    Źródła

    Strona internetowa Urzędu Ochrony Danych Osobowych

    Strona internetowa Rzecznika Praw Pacjenta

    Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta

    Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (tzw. RODO)

  • Czy lekarz musi pobierać od pacjenta zgodę na przetwarzanie danych osobowych

    Czy lekarz musi pobierać od pacjenta zgodę na przetwarzanie danych osobowych

    RODO, czyli unijne rozporządzenie dotyczące ochrony danych osobowych dotyczy każdego, kto przetwarza dane osób fizycznych. Wśród zobowiązanych do dostosowania się do nowych przepisów znajdą się również lekarze i lekarze dentyści. Ochrona danych z ich perspektywy ma bardzo istotne znaczenie! Chociażby dlatego, że w gabinetach i poradniach dochodzi do przetwarzana danych dotyczących zdrowia czy danych genetycznych, które są danymi szczególnych kategorii. Czy w związku z tym lekarz będzie zobowiązany do pobierania od pacjentów zgody, by zamieszczać w dokumentacji medycznej ich dane osobowe lub by kontaktować się z nim telefonicznie w celu przełożenia wizyty? Takie pytania kierują do mnie lekarze, którzy po wstępnych „szkoleniach z RODO” boją się nadchodzących zmian. Zastanawiają się również, jak skupić się na leczeniu i czynić użytek z nowych technologii, a jednocześnie nie narazić się na odpowiedzialność za niedopełnienie czynności formalno-prawnych. W poniższym artykule wyjaśnię kwestię zgody pacjenta na przetwarzanie jego danych w kontekście świadczonych usług medycznych.

    Działalność lecznicza

    Zacznijmy od definicji, którą znajdziemy w art. 3 ust. 1 ustawy o działalności leczniczej. Jej brzmienie jest następujące: „Działalność lecznicza polega na udzielaniu świadczeń zdrowotnych. Świadczenia te mogą być udzielane za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności. Działalność lecznicza może również polegać na promocji zdrowia lub na realizacji zadań dydaktycznych i badawczych w powiązaniu z udzielaniem świadczeń zdrowotnych i promocją zdrowia, w tym wdrażaniem nowych technologii medycznych oraz metod leczenia”.

    Dokumentacja medyczna

    Podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych jest zobowiązany prowadzić, przechowywać i udostępniać dokumentację medyczną. O tym w jaki sposób ma to robić mówi ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz ustawa o systemie informacji w ochronie zdrowia, jak również wydane na ich podstawie rozporządzenia. Co więcej, podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych jest również zobowiązany zapewnić ochronę danych zawartych w tej dokumentacji.

    W tym miejscu zaznaczę, że kwestia tajemnicy lekarskiej oraz zasad udostępniania informacji o pacjencie została przeze mnie szczegółowo omówiona we wpisie o dostępie do dokumentacji medycznej.

    Jakie dane osobowe przetwarzają lekarze?

    Lekarze przetwarzając dane pacjentów mają do czynienia z danymi zwykłymi (np. imię i nazwisko, adres zamieszkania, nr PESEL, nr telefonu, adres e-mail) oraz danym szczególnych kategorii (dane o stanie zdrowia, seksualności, dane genetyczne). Ponadto, jeśli lekarz, w zakresie prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, zatrudnia personel medyczny lub nawiązuje współpracę z podmiotami świadczącymi na jego rzecz określone usługi, możemy mówić o przetwarzaniu danych z innego tytułu niż cele zdrowotne. Katalog danych przetwarzanych przez pomiot wykonujący działalność leczniczą zależy od indywidualnego charakteru działalności, zakresu i celu dokonywanych operacji.

    W niniejszym wpisie skupię się wyłącznie na danych pobieranych od pacjentów. Kwestie przetwarzania danych osobowych pracowników i innych podmiotów omówię w kolejnych wpisach.

    Przetwarzanie danych niewymagające zgody pacjenta

    Na początku podkreślę, że nie można mylić zgody na przetwarzanie danych osobowych ze zgodą na udzielanie świadczeń zdrowotnych. Są to dwa odrębne oświadczenia woli!

    Przepisy RODO wyłączają obowiązek pozyskiwania od pacjenta zgody na przetwarzanie danych osobowych dotyczących zdrowia w następujących sytuacjach:

    1. Przetwarzanie jest niezbędne dla celów profilaktyki zdrowotnej. Należy przez to rozumieć przetwarzanie związane z informowaniem pacjenta o możliwości udzielenia świadczenia, zaproszenie na badania przesiewowe lub wykonanie szczepień. Przy czym przetwarzanie w celu profilaktyki jest niezbędne tylko wtedy, jeżeli jest uzasadnione stanem zdrowia pacjenta, czynnikami ryzyka lub rokowaniami co do niego zawartymi w dokumentacji medycznej.
    2. Przetwarzanie jest niezbędne dla celów medycyny pracy, w tym oceny zdolności pracownika do pracy – takie przetwarzanie związane jest z procesem realizacji zadań służby medycyny pracy.  Bedą to: badania wstępne, okresowe i kontrolne pracowników oraz inne świadczenia zdrowotne wykonywane na podstawie pisemnej umowy zawartej przez pracodawcę z podstawową jednostką służby medycyny pracy.
    3. Przetwarzanie jest niezbędne w celu diagnozy medycznej i leczenia – czyli wiąże się z procesem udzielania świadczeń zdrowotnych (diagnostycznych i leczniczych). Obejmuje zatem prowadzenie dokumentacji medycznej.
    4. Przetwarzanie jest niezbędne dla zapewnienia opieki zdrowotnej oraz zarządzania systemami i usługami opieki zdrowotnej. Pod tym celem kryje się rejestracja pacjenta, przypomnienie o terminie realizacji świadczenia zdrowotnego czy odwołanie wizyty, które wiążą się z zapewnieniem ciągłości opieki zdrowotnej. Ponadto, będzie to również: zapewnienie jakości udzielania świadczeń i związane z nim badanie satysfakcji pacjentów, komunikacją po udzieleniu świadczenia w celu oceny samopoczucia pacjenta, jak również wykonywanie innych czynności pomocniczych przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych.
    5. Przetwarzanie jest niezbędne dla zapewnienia zabezpieczenia społecznego oraz zarządzania systemami i usługami zabezpieczenia społecznego – czyli  wystawianie zaświadczeń lekarskich, wykonywanie zadań przez lekarzy orzeczników.

    Przetwarzanie danych w celach inne niż zdrowotne

    W niektórych sytuacjach mimo, że przetwarzanie nie wpisuje się ww. katalog zwolnień obowiązek pozyskania zgody również nie będzie miał zastosowania. Zgodnie z brzmieniem rozporządzenia nastąpi to w celach określonych w art. 6 ust. 1 lit. b) – f) lub art. 9 ust. 2 lit. c), f), g), i), j). Mianowicie, gdy przetwarzanie odbywa się na podstawie umowy lub w celu wypełnienia obowiązku prawnego. Jak również w celu wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym, w związku ochroną żywotnych interesów lub gdy dotyczy danych w sposób oczywisty upublicznionych. Ponadto, pozyskanie zgody nie będzie miało zastosowania, jeśli przetwarzanie jest niezbędne dla celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora danych.

    Przetwarzanie danych wymagające zgody pacjenta

    Pozyskiwanie przez lekarzy zgody na przetwarzanie danych będzie miało miejsce w sytuacji, gdy nie istnieje inna podstawa prawna.

    Przykładem może być przetwarzanie danych osobowych pacjentów w celach marketingowych lub w związku z realizacją badań klinicznych lub naukowych. Podobna sytuacja dotyczy przetwarzania danych w związku ze zautomatyzowanym podejmowaniem decyzji w indywidualnych sprawach. Jak również w sytuacji przekazywania danych osobowych do państwa trzeciego.

    Za każdym razem przed pozyskaniem od pacjenta zgody, administrator danych powinien indywidualnie zbadać, czy zgodnie z  RODO nie posiada innej podstawy prawnej do przetwarzania danych.

    Podsumowanie

    Reasumując, w przypadku świadczenia usług medycznych zgoda nie stanowi podstawowego warunku legalności operacji na danych osobowych. Jest jedną z przesłanek legalności, ale nie jedyną. Przypominam, że katalog przesłanek legalności oraz wzór zgody opisałam tu. 

    Lekarze i lekarze dentyści, którzy wykonując swój zawód przetwarzają dane osobowe jako podstawę prawną zazwyczaj wskażą przepis rozporządzenia w związku z właściwym przepisem krajowym. Dopiero, gdy zastosowania nie znajdzie żadna z przesłanek należy rozważyć zasadność pozyskania zgody pacjenta. Warto poczynić ustalenia w tym zakresie, co pozwoli również prawidłowo wypełnić obowiązek informacyjny wynikający z Rodo.

    Źródła

  • Dostęp do dokumentacji medycznej

    Dostęp do dokumentacji medycznej

    Kiedy i w jakim zakresie lekarz może być zwolniony z zachowania tajemnicy lekarskiej? Czy ubezpieczyciel może zwrócić się do udzielającego świadczenia zdrowotnego o wydanie dokumentacji z leczenia ubezpieczonego? Jak wygląda kwestia tajemnicy lekarskiej po śmierci pacjenta?

    Obowiązek lekarza

    Zgodnie z zasadą, wyrażoną w art. 40 ust. 1 Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty:

    „Lekarz ma obowiązek zachowania w tajemnicy informacji związanych z pacjentem, a uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu”.

    Przepisy prawne wskazują jednak pewne odstępstwa od powyższej reguły i ujawnienie tajemnicy jest możliwe, gdy:

    1) tak stanowią ustawy;
    2) badanie lekarskie zostało przeprowadzone na żądanie uprawnionych, na podstawie odrębnych ustaw, organów i instytucji – wówczas lekarz jest obowiązany poinformować o stanie zdrowia pacjenta wyłącznie te organy instytucje;
    3) zachowanie tajemnicy może stanowić niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia pacjenta lub innych osób;
    4) pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy wyraża zgodę na ujawnienie tajemnicy, po uprzednim poinformowaniu o niekorzystnych dla pacjenta skutkach jej ujawnienia;
    5) zachodzi potrzeba przekazania niezbędnych informacji o pacjencie lekarzowi sądowemu;
    6) zachodzi potrzeba przekazania niezbędnych informacji o pacjencie związanych z udzielaniem świadczeń zdrowotnych innemu lekarzowi lub uprawnionym osobom uczestniczącym w udzielaniu tych świadczeń.

    Prawa pacjenta

    Zgodnie z brzmieniem art. 23 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta:

    „Pacjent ma prawo dostępu do dokumentacji medycznej dotyczącej jego stanu zdrowia oraz udzielonych mu świadczeń zdrowotnych”.

    Podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych udostępnia dokumentację medyczną pacjentowi lub jego przedstawicielowi ustawowemu, bądź osobie upoważnionej przez pacjenta.

    Komu może być udostępniona dokumentacja medyczna:

    Zgodnie z art. 26 ust. 3. ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych udostępnia dokumentację medyczną:

    • podmiotom udzielającym świadczeń zdrowotnych, jeżeli dokumentacja ta jest niezbędna do zapewnienia ciągłości świadczeń zdrowotnych;
    • organom władzy publicznej, NFZ, organom samorządu zawodów medycznych oraz konsultantom krajowym i wojewódzkim, w zakresie niezbędnym do wykonywania przez te podmioty ich zadań, w szczególności kontroli i nadzoru;
    • podmiotom, o których mowa w art. 119 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej, w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli na zlecenie ministra właściwego do spraw zdrowia; (wojewodowie, konsultanci krajowi, jednostki organizacyjne podległe lub nadzorowane przez tego ministra, organy samorządów zawodów medycznych, medyczne towarzystwa naukowe, uczelnie medyczne i instytuty badawcze, specjaliści z poszczególnych dziedzin medycyny);
    • upoważnionym przez podmiot, o którym mowa w art. 121 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (podmiot tworzący), osobom wykonującym zawód medyczny, w zakresie niezbędnym do sprawowania nadzoru nad podmiotem leczniczym niebędącym przedsiębiorcą;
    • ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, sądom, w tym sądom dyscyplinarnym, prokuraturom, lekarzom sądowym i rzecznikom odpowiedzialności zawodowej, w związku z prowadzonym postępowaniem;
    • uprawnionym na mocy odrębnych ustaw organom i instytucjom, jeżeli badanie zostało przeprowadzone na ich wniosek;
    • organom rentowym oraz zespołom do spraw orzekania o niepełnosprawności, w związku z prowadzonym przez nie postępowaniem;
    • podmiotom prowadzącym rejestry usług medycznych, w zakresie niezbędnym do prowadzenia rejestrów;
    • zakładom ubezpieczeń, za zgodą pacjenta (brak zgody uniemożliwia wydanie dokumentacji).
    • komisjom lekarskim podległym ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, wojskowym komisjom lekarskim oraz komisjom lekarskim Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub Agencji Wywiadu, podległym Szefom właściwych Agencji;
    • osobom wykonującym zawód medyczny, w związku z prowadzeniem procedury oceniającej podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych na podstawie przepisów o akredytacji w ochronie zdrowia albo procedury uzyskiwania innych certyfikatów jakości, w zakresie niezbędnym do ich przeprowadzenia;
    • wojewódzkiej komisji do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych w zakresie prowadzonego postępowania;
    • spadkobiercom w zakresie prowadzonego postępowania przed wojewódzką komisją do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych;
    • osobom wykonującym czynności kontrolne na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia, w zakresie niezbędnym do ich przeprowadzenia;
    • członkom zespołów kontroli zakażeń szpitalnych, o których mowa w art. 14 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zakresie niezbędnym do wykonywanych działań;

    Ponadto, lekarz udostępnia dokumentację medyczną szkołom wyższym lub instytutowi badawczemu do wykorzystania w celach naukowych, bez ujawniania nazwiska i innych danych umożliwiających identyfikację osoby, której dokumentacja dotyczy.

    Ujawnienie tajemnicy tylko w niezbędnym zakresie

    Ujawnienie informacji związanych z pacjentem może nastąpić wyłącznie w niezbędnym zakresie. Natomiast w przypadku, gdy sytuacja dotyczy ujawnienia informacji na wyraźną zgodę pacjenta lub jego przedstawiciela ustawowego, zakres ujawnianej tajemnicy określa odpowiednio pacjent lub przedstawiciel ustawowy.

    Tajemnica po śmierci pacjenta

    W myśl przepisów ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, lekarz jest związany tajemnicą również po śmierci pacjenta, chyba że zgodę na jej ujawnienie wyrazi osoba bliska.  Jako osobę bliską należy rozumieć małżonka, krewnego lub powinowatego do drugiego stopnia w linii prostej, przedstawiciela ustawowego, osobę pozostającą we wspólnym pożyciu lub osobę wskazaną przez pacjenta. Osoba bliska może określić zakres ujawnianej przez lekarza tajemnicy. Do ujawnienia jednak nie dochodzi, gdy sprzeciwi się temu inna osoba bliska zmarłemu pacjentowi.

    Podstawa prawna

    Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty.

    Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.